बाराक ओबामा सानो छँदा

सानोमा बेरी

बाराक ओबामा दोस्रो अमेरिकाको राष्ट्रपति निर्वाचित हुनुभएको छ । उहाँको पूरा नाम बाराक हुस्सेन ओबामा हो । केन्याली मूलका बाबु र अमेरिकी आमाका छोरा तथा अश्वेत नेता ओबामा अमेरिकाको इतिहासमा राष्ट्रपति पदमा निर्वाचित भएको यो पहिलो घटना हो । यो चुनावमा बाराक ओबामाले ५२ प्रतिशत मत पाउनुभयो भने भने विपक्षी जोन मक्केनको पक्षमा ४७ प्रतिशत मत परेको थियो ।
बाराक ओबामा जुनियरको जन्म सन् १९६१ अगस्त ४ मा भएको हो । गत १९ गते राष्ट्रपतिमा निर्वाचित ओबामाले आउँदो जनवरी २० देखि ४४ औं राष्ट्रपतिका रुपमा कार्यभार सम्हाल्नुहुनेछ । उहाँ इलिनोय राज्यका सिनेटर हुनुहुन्छ । अमेरिकाको राष्ट्रपति निर्वाचित हुने उहाँ पहिलो अश्वेत हुनुहुन्छ । धेरै पहिले अमेरिकामा काला जातिका मानिसलाई दासदासी राखिन्थ्यो । उनीहरूको किनबेच हुन्थ्यो । काला जातिका मानिसका मानिस बेचिनेदेखि राष्ट्रपतिसम्म पुग्नु ठूलो उपलब्धि हो । ठूलो प्रजातन्त्र अमेरिकाको सुन्दरता पनि यहि हो । डेमोक्रेटिक पार्टीका तर्फबाट राष्ट्रपति बनेका ओबामाले कोलम्बिया युनिभर्सिटि र हार्भर्ड ल स्कुलबाट स्नातक गर्नुभएको छ ।

भुवनहरि सिग्देल सानो छँदा

झारपातबाट मसी

भुवनहरि सिग्देल काव्यकार (साहित्यकार) हुनुहुन्छ । उहाँका खण्डकाव्यहरू : आर्तनाद (२०५४), कानी (०५५), कुलबहादुर (०५८), डल्ले (०५८) र समयचक्र (०६४) प्रकाशित छन् । त्यसैगरी ‘खाते’ (नव्यकाव्य, ०५५), ‘धरणीधर’ (महाकाव्य, ०५५), ‘मेनुका’ (महाकाव्य, ०५६), ‘विभुधारा’ (०६१), ‘रो कविता’ (कवितासंग्रह, ०६१) र ‘अतीत जब वर्तमान बन्छ’ (कथासंग्रह) पनि आएका छन् । उहाँ २००७ जेठ ५ गते काठमाडौंको बाँडभञ्ज्याङ गाविस ३ मा जन्मनुभएको हो । उहाँका पिता नन्दलाल र माता मीनकुमारी हुनुहुन्थ्यो । सिग्देलले शिक्षक पनि धेरै वर्ष भएर बिताउनुभएको छ । यसपटक सिग्देल सानो छँदाका केही सम्झना :

विष्णुभक्त फूँयाल सानो छँदा

टिएपी, आरएटी, सिएटी ……

विष्णुभक्त फुँयाल नामचलेका नाट्य तथा चलचित्रकलाकार हुनुहुन्छ । उहाँले अभिनय गरेका नाटकको संख्या सयौं भइसकेको छ । उहाँले टेलिचलचित्र र चलचित्रमा पनि अभिनय गर्नुभएको छ । उहाँलाई करिब २ सय टेलिचलचित्र र ४२ वटा चलचित्रमा देखिइसकेको छ । कति रेडियोनाटक र रूपकमा काम गर्नुभयो, उहाँलाई नै हेक्का छैन । फुँयालको जन्म वि.सं. १९९४ भदौ २३ गते भक्तपुर जिल्लाको वागेश्वरी, थाकलमाटमा भएको हो । उहाँका पिताको नाम कुलप्रसाद र माताको नाम महामाया हो । उहाँहरू तीन दाजुभाइ जन्मनुभएको हो । विष्णुभक्त कान्छो हो । बेलायत, बंगलादेश, भारतजस्ता देश भ्रमण गरेका उहाँले धेरै पुरस्कार र सम्मान पाउनुभएको छ । आर्थिक अवस्था कमजोर भएको परिवारमा जन्मेकाले उहाँले आफ्नो पढाइ राम्रो बनाउन सक्नुभएन । होटल मजदुरका रूपमा सार्वजनिक जीवन सुरु गरेका विष्णुभक्तले राजधानीका धेरैजसो होटलमा काम गर्नुभएको पनि छ । उहाँले बीस वर्षजति नाटक, टेलिचलचित्र र चलचित्रमा काम गरेर बिताउनुभएको छ । उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘रंगमञ्चका नाटक गरेजस्तो अरू क्षेत्रमा जाँगर कम लाग्छ । धोको पूरा भएजस्तो लाग्दैन । गाउँघरमा पुगेर नाटक देखाउँदा धेरै आनन्द आउँछ ।’ उहाँले देशका धेरै गाउँठाउँमा पुगेर नाटक देखाउनुभएको छ । उहाँलाई आवाजकै कारण धेरै रेडियोका श्रोताले पनि चिन्छन् । उहाँका दस नाटकको संग्रह ‘बाध्यता’ (२०५९) प्रकाशित छ । यसपटक विष्णुभक्त सानो छँदाका केही सम्झना :

तुलसी घिमिरे सानो छँदा

ती बिरुवा अहिले रुख

तुलसी घिमिरे चलचित्रका चर्चित निर्देशक हुनुहुन्छ । उहाँ चलचित्र-निर्माणका सबैजसो काम गर्नुहुन्छ । उहाँको जन्म २००८ असार ३१ मा कालिङपोङमा भएको हो । उहाँ ध्वजमान र नर्वदाको जेठो छोरो हुनुहुन्छ । उहाँहरू तीन दाजुभाइ र एक बहिनी जन्मनुभएको हो । ‘बाँसुरी,’ ‘कुसुमे रुमाल’, ‘लाहुरे,’ ‘अन्याय’, ‘दर्पण छायाँ, ‘गुरु दक्षिणा’ आदि चलचित्रको निर्देशन गर्नुभएको छ । उहाँका निर्देशनका सबैजसो चलचित्र धेरै दर्शकले रुचाएका चलचित्र हुन् । उहाँकै निर्देशनमा बनेका ‘देश’ र ‘स्वर्गकी परी’ नामक चलचित्र चाँडै आउँदै छन् । ‘स्वर्गकी परी’ बालबालिकाका विषयमा बनाइएको निकै राम्रो चलचित्र हो । उहाँले कालिङपोङ कलेजबाट बीए गर्नुभएको छ । केही समय जागिर खाएपछि उहाँ चलचित्र क्षेत्रमा लाग्नुभएको हो । उहाँ जागिर खाइरहेकै बेलाको कुरा हो । सिक्किममा भारतीय चलचित्र ‘रोमियो इन सिक्किम’ को छायांकन गर्ने टोली आयो । त्यही टोलीसँगै उहाँ मुम्बई (बम्बई) जानुभयो । मुम्बईमा रेल्वे प्लेटर्फममा भोकभोकै सुत्नुभयो । धेरै कार्यालय चहार्नुभयो । कहिं काम नपाएपछि ‘मेकअप ब्वाय’ (शृंगार गर्ने केटो) बाट काम सुरु गर्नुभयो । त्यसपछि ‘लाइट ब्वाय’, ‘चलचित्रको सम्पादक’ (एडिटिङ) को काम गर्नुभयो । धेरै नै दुःख झेल्नुभयो । उहाँलाई जीजी पटेलले एडिटिङ सिकाउनुभयो । चलचित्रको क्षेत्रमा कमलाकर कार्खानिसको चेलो हुनुभयो । चलचित्रको सहायक-सम्पादक र सम्पादक भई उहाँले हिन्दी चलचित्रहरू : ‘हुकुमत’, ‘बन्धन कच्चे धागेका’, ‘श्रद्धाञ्जली’, ‘नई दिशाएँ’, ‘हमसे बडकर कौन’ को काम गर्नुभयो । यीबाहेक उहाँले भोजपुरी, मराठी, गुजराती, पञ्जावी, हरियाणी, बंगाली आदि भाषाका चलचित्रको पनि सम्पादन गर्नुभयो । गुरुपूर्णिमाका दिन उहाँले आफ्ना गुरु कमलाकरलाई नेपाली भाषामा दस चलचित्र बनाउने बचन दिनुभएको थियो । त्यही बचन पूरा गर्दै विभिन्न नेपाली चलचित्र बनाउनुभयो । धेरै पुरस्कार र सम्मानबाट सम्मानित घिमिरे सानो छँदाका केही सम्झना :

सुरेश वैद्य सानो छँदा

पहिलो घण्टी छुट्यो

सुरेशराज वैद्य साहित्यकार हुनुहुन्छ । उहाँ मुक्तक, गीत, कथा आदि लेख्नुहुन्छ । उहाँको कृति ‘स्तब्ध आकाश’ प्रकाशित छ भने उहाँका गीतहरू समेटिएको ‘दिलको पानामा’ नामक गीतिएल्बम आएको छ । उहाँको जन्म २००४ साल मंसिर २८ गते काठमाडौंको ह्युमत टोलमा भएको हो । पाँच दाजुभाई र तीन दिदीबहिनीमध्ये उहाँ माइलो छोरा हुनुहुन्छ । उहाँका पिताको नाम शम्भुराज र माताको नाम कपिलनानी हो । राजधानीमा औषधि-व्यवसाय गरे पनि उहाँको साहित्यलेखन चलिरहेको छ । स्कुल/कलेजदेखि नै साहित्य लेखनमा लागेका वैद्यका केही पाण्डुलिपि थन्किएका छन् । काठमाडौंमा जन्मेका उहाँको बाल्यकाल र युवावस्थाको धेरै समय विराटनगरमा बितेको छ । यसपटक वैद्य सानो छँदाका केही सम्झना :

अब्दुल्लाह रसिद सानो छँदा

मैले स्काउट छानें

अब्दुल्लाह रसिद स्काउटको एसिया प्रशान्त क्षेत्र (एपीआर) का निर्देशक हुनुहुन्छ । उहाँ माल्दिभ्सका नागरिक हुनुहुन्छ । उहाँ ५५ वर्षका हुनुहुन्छ । रसिद माल्दिभ्समा एकपटक शिक्षा सहायकमन्त्री र अर्कोपटक अर्थ सहायकमन्त्री भइसक्नुभएको छ । उहाँ त्यहाँको निर्वाचन आयोगको आयुक्त पनि हुनुभएको थियो । संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (युएनडीपी) को सहायक आवासीय प्रतिनिधि हुनुभएको थियो । उहाँ पनि केही सातापहिले नेपाल स्काउटको कार्यक्रमका लागि काठमाडौं आउनुभएको थियो । स्काउटले गरेका काम हेर्न र अब गर्न सकिने कामका लागि उहाँ यता आउनुभएको थियो । उहाँले नेपालमा स्काउट हुनेको संख्या कम भएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘मैले काठमाडौंका कैयौं स्कुलमा समेत स्काउट नभएको थाहा पाएँ ।’ उहाँका अनुसार माल्दिभ्स, नेपाल, बंगलादेशजस्ता देशमा स्काउट बढेका छन् । तर खुसी हुने गरी बढेका छैनन् । माल्दिभ्समा जति नेपालमा स्काउट भएनन् । हाम्रोजस्तो देशमा ३० जनालाई एक स्काउट पर्ने गरी स्काउट बनाउन सके धेरै राम्रो हुन्छ । स्काउट कति चाहिन्छ भन्ने कुरा जनसंख्या हेरेर गरिन्छ । विकसित देशमा घटेका छन् । यस्तैयस्तै धेरै कुरा सुनाउने रसिद सानो छँदाका केही सम्झना :

निगत अर्शद सानो छँदा

स्काउट जरुरी

निगत अर्शद स्काउटको एसिया प्रशान्त क्षेत्र (एपीआर) का उपाध्यक्ष हुनुहुन्छ । त्यस्तै उहाँ केटी गाइड तथा केटी स्काउटको विश्व संस्था (डब्लुएजीजीजीएस) को उपाध्यक्ष हुनुहुन्छ । उहाँ पाकिस्तानी नागरिक हुनुहुन्छ । उहाँका पिता एसएम नकी स्काउटमै हुनुहुन्थ्यो । उहाँबाट नै निगतले स्काउट बन्ने प्रेरणा पाउनुभयो । लाहोर राज्यको क्षेत्रीय कमिस्नर हुनुभयो । पछि एपीआरको सदस्य हुनुभयो । एक छोरी र दुई छोराकी आमा निगत एसिया-प्रशान्त क्षेत्रका विभिन्न मुलुकका स्काउट कार्यक्रममा पुग्नुहुन्छ । स्काउटको कार्यक्रममा काठमाडौं आउनुभएको थियो । यसपटक निगत सानो हुँदाका केही सम्झना :

भीमबहादुर अधिकारी सानो छँदा

जीवनका तीन बुँदा

भीमबहादुर अधिकारीसँग लामो समय सरकारीसेवाको अनुभव छ । उहाँले सरकारको जागिरे भएर साठी वर्षभन्दा बढी बिताउनुभएको छ । उहाँ २०४७ सालमा अर्थ मन्त्रालयबाट सहसचिवमा सेवानिवृत्त हुनुभयो । तर बेरुजु हेर्न उहाँलाई सरकारले अझैं राखेको छ । त्यसपछिका १५ वर्ष उहाँ अर्थ मन्त्रालयको काम हेर्दै हुनुहुन्छ । अधिकारीको जन्म १९८७ साल कात्तिकमा तनहुँको मिर्लुङ कवाचितमा भएको हो । उहाँका पिता गञ्जसिंह र माता विष्णुकुमारी हुनुहुन्थ्यो । उहाँहरू दुई दाजुभाइ र चार दिदीबहिनी जन्मनुभएको हो । उहाँ जेठो छोरा हो । अर्थ मन्त्रालयबाहेक विभिन्न सामाजिक संस्थामा सक्रिय अधिकारी बिहान ४ बजे उठ्नुहुन्छ र दिनभर सक्रिय रहनुहुन्छ । यसपटक अधिकारीका बाल्यकालका केही सम्झना :

शंकर प्रधानाङ्ग सानो छँदा

अब पौडी खेल्दिन

शंकर प्रधानाङ्ग एसओएसका राष्ट्रिय निर्देशक हुनुहुन्छ । सहायता आवश्यक भएका बालबालिका र युवालाई एसओएसले आमाबुबाको भूमिका निर्वाह गर्छ । एसओएसका बालग्राम, युवाग्राम, विद्यालय, स्वास्थ्य केन्द्र आदि छन् । मुलुकका विभिन्न ठाउँ सानो ठिमी, कोटेश्वर, जोरपाटी, सुर्खेत, भरतपुर, काभ्रे, पोखरा, इटहरीमा यसका शाखा छन् । यी सबै शाखाको प्रमुख हुनुहुन्छ, शंकर प्रधानाङ्ग । उहाँको जन्म २०११ माघमा भक्तपुरको नगदेश (मध्यपुर ठिमी नगरपालिका) मा भएको हो । पिता भक्तशंकर र माता लक्ष्मीशोभाका ४ छोरा र ३ छोरी जन्मे । उहाँ जेठो छोरा हो । उहाँभन्दा अघि एक दिदी हुनुहुन्छ । उहाँले लेखाअधिकृतका रुपमा २०३७ मा एसओएसमा प्रवेश गर्नुभएको हो । एमकमसम्म अध्ययन गरेका प्रधानाङ्ग विश्वका विभिन्न मुलुकको भ्रमण गर्नुभएको छ । यसपटक उहाँ सानो हुँदाका केही सम्झना :

रीतासिंह वैद्य सानो छँदा

मामाघर कति प्यारो

रीतासिंह वैद्य नेपाल बाल संगठनको अध्यक्ष हुनुहुन्छ । मुलुकभर बाल संगठनका ७५ वटा शाखा छन् । यिनै शाखाले देशका धेरै बालबालिकालाई लाउने, खाने र बस्ने सुविधा दिएका छन् । यहाँ बस्नेले पढ्न र बिरामी हुँदा स्वास्थ्य-उपचारसमेत पाउँछन् । उहाँको जन्म २०१० साल कात्तिक २१ गते काठमाडौंको किलागलमा भएको हो । उहाँ जनआन्दोलन २०४६ का अग्रज गणेशमानसिंह र मंगलदेवीकी जेठी छोरी हुनुहुन्छ । उहाँहरू दुई भाइ र तीन दिदी-बहिनी जन्मनुभएको हो । उहाँले अमेरिका, बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी, क्यानडा, भारत, श्रीलंका, जापान, स्पेन, नर्वे, हल्यान्ड, स्विडेन आदि देशको भ्रमण गर्नुभएको छ । उहाँले पद्मकन्या क्याम्पसमा पढाएको २८ वर्ष भयो । उहाँ प्रवीणता प्रमाणपत्र तह र स्नातक तहमा इतिहास पढाउनुहुन्छ । उता बाल संगठनको अध्यक्ष भएको १६ वर्ष पुगेको छ । उहाँ २०४९ सालदेखि उक्त संगठनमा हुनुहुन्छ । यसपटक रीतासिंह सानो छँदाका केही सम्झना :