भूटानी पुनर्स्थापनाको संख्यामा आइओएम कहाँनेर चिप्लियो ?

IOM_100000-resettlement-2015-Nov-20”नेपालबाट पुनर्स्थापनाका लागि तेस्रो मुलुक जाने भूटानीको संख्या ४ मंसीर, २०७२ मा एक लाख पुगेको छ ।” त्यो दिन एक लाखभन्दा बढिको पुनर्स्थापना भइसकेको देखिन्छ । यो अन्तर केलाउने कोशिस गर्दा अरू देशमा पुनर्स्थापितको संख्या के हेर्नु ? अमेरिकाले मात्र ८५ प्रतिशतभन्दा बढीलाई स्वीकारेको छ ।
प्रश्न उठ्छ, भूटानी पुनर्स्थापनाको संख्यामा आइओएम (International Organization for Migration; IOM) कहाँनेर चिप्लिएको हुनसक्छ ? Read More »

अजंग भारत र चीन

21st-Centuryउता नेपाल-भारत तनाव थियो, यता भने सोच्न बाध्य परिस्थिति सिर्जना भएको थियो । कुरा के पर्‍यो भने एउटा कामको सिलसिलामा मैले यु ट्युबको एउटा भिडियो (अझ भनौं न प्रजेन्टेसन जस्तो) हेरें । सन्दर्भ नेपाल-भारतको कुराको थिएन । खासगरी फैलँदो भारतको थियो, अनि चीनको । भारतसँग जोरी खेलिरहेको नेपाललाई सम्झेर त्यसको विषय-सन्दर्भले मलाई निकै घच्घच्याइरह्यो । मैले भिडियोका प्रत्येक वाक्यलाई दोहोर्‍याएर पढें । मनमा ती वाक्यहरू आइरहे । आइरहेका छन्-
Read More »

राष्ट्रपति ओबामा नेपाल जालान् !

Obama-Nepal-Jalan_2015-Jan-11_2071-Poush-27यतिबेला अमेरिकामा बस्ने नेपाली राष्ट्रपति बाराक ओबामालाई नेपाल भ्रमण गराउने प्रयासमा जुटेका छन् । राष्ट्रपति ओबामा भारतको गणतन्त्र दिवस (यही जनवरी २६, २०१५) मा मुख्य अतिथिका रूपमा भारत जाँदैछन् । उनी भारतको गणतन्त्र दिवसका प्रमुख अतिथि बन्ने पहिलो अमेरिकी राष्ट्रपति हुनेछन् । भारतका लागि ओबामा भ्रमण कीर्तिमानी हो, किनभने उनको यो दोस्रो भ्रमण हो । कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपति पदमै रहँदा दुई पटक भारत गएको घटना यो पहिलो हो ।
यसैबेला नेपालको भ्रमण गराउन सकिन्छ भन्ने नेपालीको मनसाय हो । यसका सम्भाव्यता केलाउन एकपटक विगत हेरौँ । कुनै पनि बहालवाला अमेरिकी राष्ट्रपतिले नेपाल भ्रमण गरेको इतिहास छैन । सन् १९९५ मा प्रथम महिला हिलारी क्लिन्टनले नेपाल भ्रमण गर्दा सुरक्षाका लागि नेपालले धेरै मेहनत गर्नुपरेको थियो । यो अमेरिकी प्रथम महिलाको पहिलो नेपाल भ्रमण थियो । राष्ट्रपति ओबामाको नेपाल भ्रमण हुने भयो भने यो धेरै राम्रो हुनेछ । तर, के भ्रमण सम्भव छ ?
पहिलो त सुरक्षाका कारण यो भ्रमण हुने सम्भावना देखिँदैन । केही साताअघि अस्ट्रेलियाको सिड्नी र पाकिस्तानको पेशावरमा भएका आतंककारी आक्रमणपछि अमेरिका आफैंले दिल्ली वा आसपासका क्षेत्रमा रहेका आफ्ना नागरिकलाई उच्च सतर्कताको सूचना जारी गरेको छ । यो सूचना राष्ट्रपति ओबामाको जनवरी २५–२६ को भारत भ्रमणको पूर्वसन्ध्यामा जारी गरिएको छ । राष्ट्रपतिको भ्रमण हुने भनिएपछि तस्कर–ए–तोइबाले धम्की दिएको छ । राष्ट्रपति भ्रमणका लागि अमेरिकी सुरक्षा संयन्त्रले आफ्नो टोली दोस्रो पटक भारत पठाउन लागेको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । Read More »

अमेरिकामा नेपाली विद्यार्थी

Nepali-student-in-the-US_2013_14यस वर्षको तथ्यांक हेर्ने हो भने अमेरिकामा नेपाली विद्यार्थी घट्दै गएको पाइयो । तर पनि नेपाली अर्थतन्त्र विश्वका महँगो र कुशल शिक्षाका लागि हजारौं विद्यार्थी दिन सक्छ भन्ने थाहा पाउँदा धेरैलाई अनौठो लाग्छ । लाग्छ, नेपाल विकासशिल (गरिब) राष्ट्र होइन । किनभने नेपालभन्दा राम्रा अर्थतन्त्र, जस्तैः हङकङ, नाइजेरिया, इन्डोनेसिया, थाइल्यान्ड, कुबेत, कोलम्बिया, भेनेजुयला, मलेसिया र स्पेनले नेपालभन्दा कम विद्यार्थी पठाएका छन् । विद्यार्थी अमेरिका पठाउने मुलुकमा नेपाल १५ राष्ट्रपछि छ, १६ औं स्थानमा । Read More »

तीन अमेरिकी राज्यमा भूटानी ठूलो आप्रवासी समूह

Coverनर्थ डकोटा, भर्मन्ट र न्यु ह्याम्सर राज्यमा बसोबास गर्ने कानुनी आप्रवासीमा भूटानी ठूला समूह बनेको छ । अक्टोबर ३१, २०१४ सम्म नर्थ डकोटामा १ हजार ८ सय २४, भर्मन्टमा १ हजार ५ सय ३९ र न्यु ह्याम्सरमा २ हजार ७६ भूटानीलाई सरकारले बसोबास गराएको हो ।
अमेरिकामा ५० राज्य छन् । सरकारले ४१ राज्यमा नेपाली-भाषी भूटानीलाई बसोसास गराएको हो । नर्थ डकोटा, भर्मन्ट र न्यु ह्याम्सर राज्य उत्तर सीमामा पर्ने राज्य हुन् ।
नर्थ डकोटाको जनसंख्या करिब ७ लाख २३ हजार, भर्मन्टको ६ लाख २६ हजार र न्यु ह्याम्सरको १३ लाख २३ हजार छ । सबै तीन राज्यमा लगभग ८५ देखि ९६ प्रतिशत गोरा छन् ।
नर्थ डकोटा, भर्मन्ट र न्यु ह्याम्सरमा क्रमशः १.२ प्रतिशत, १.४ प्रतिशत र २.४ प्रतिशत एसियाली मुलुकबाट आएका आप्रवासी छन् । Read More »

भाषाका संवाहक ‘खित्खिते’हरू

Bhasa-Sambhahak-Khitkhite-Haru_2014-Dec-1अमेरिकाका विभिन्न सहरमा २८ वटा सो गरेर महजात्रा (मदनकृष्ण श्रेष्ठ र हरिवंश आचार्यलगायतको कार्यक्रम) क्यानडा छिरेको छ । अमेरिकामा नेपाली र नेपालीभाषी भूटानीले उनीहरूको प्रस्तुतिको निकै सराहना गरे । त्यही अपेक्षा क्यानडामा पनि गरिएको छ।
उता २ महिना जतिअघि मनोज गजुरेल बीबीसीको हिन्दी सेवामा क्यारिकेचर गर्दै थिए, भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको । सन्दर्भ, नेपाली हाँस्यकलाकारको परदेश–प्रभाव ।
सञ्चारका विभिन्न माध्यमले परदेशिएका सबैलाई देशनजिक महसुस गराउँछन् । समाचार, समाचारसम्बन्धी विषय, टेलिशृंखला, चलचित्र आदिले हामीलाई मुलुकका विषय र सन्दर्भबाट टाढिन दिँदैनन् । यसोभन्दा नेपालबाट बाहिरिएका नेपालीको मात्र सन्दर्भ आउँछ ।
तर, अरू देशमा रहेका नेपाली भाषीहरूलाई भने समाचार, समाचारसम्बन्धी विषय त्यति चासोका विषय नहुन सक्छन् । विदेशमा रहेका नागरिकलाई नेपाल र नेपालीसँग टेलिशृंखला, चलचित्र आदिले जोड्न सक्छन् । साहित्य र नेपालमा रहेका नातेदारका कारण पनि जोडिएको पाइन्छ ।
यसरी जोडिने काममा सबैभन्दा सजिलो माध्यमचाहिँ हास्यव्यंग्य हुन्छ । लोकदोहोरी पनि चर्चित रहन्छन्, परदेशमा एक्लो बस्नेहरूका लागि । पशुपति शर्मा चलिरहेका होलान्, कतारी मरूभूमिमा । क्यानडाको एउटा घरमा दीपकराज र दीपाको हाँस्यव्यंग्य रूचाइँदो हो । Read More »

बूढा मरे, भाषा कता परे ?

Buda-Mare_Bhasa-Kata-pare_2014-Oct-20_2071-Kartik-03अमेरिकी भूमीमा नेपाली-भाषी हजुरबुबा-हजुरआमा र बुबा-आमाको संख्या भूटानीको पुनर्स्थापनासँगै ह्वात्तै बढ्यो । नेपाली परिवारहरूमा अधिकांश बुबा-आमा हुनुहुन्छ भने नेपाली-भाषी भूटानी परिवारमा हजुरबुबा-हजुरआमा र बुबा-आमा हुनुहुन्छ । किन पनि भने शरणार्थी पुनर्स्थापना गर्दा परिवार एक ढिक्का आउँछ अर्थात दुई/तीन पुस्ता पुनर्स्थापित हुन्छ । नेपालबाट आउँदा सामान्यतयाः एक पुस्ता र/वा उनका सन्तान आउँछन् । अनि हजुरआमा-हजुरआमा पछि थपिनुहुन्छ, त्यो पनि कमै मात्रामा ।
नेपाली र भूटानीको पहिलो र दोस्रो पुस्तामा शैक्षिक-स्तर तुलना गर्दा फरक तथ्यांक सामुन्ने आउँछन् । नेपाली बुबा-आमाका समयमा शिक्षाको अवस्था नेपालमा केही अघिबढेको भए पनि भूटानी हजुरबुबा-हजुरआमाका पालामा शिक्षा करिब उपलब्ध थिएन भने बुबा-आमाका पालामा बढेको भए पनि निकै कम थियो । भारत पसेर शिक्षा लिने खासगरी बुबाहरू साक्षर हुनुहुन्छ, धेरै संस्कृत, नेपाली र कम अंग्रेजीमा । Read More »