भरत सुब्बा सानो छँदा

सरको टाउकोमा…

सहप्राध्यापक डा. भरत सुब्बा विराटनगरस्थित स्नातकोत्तर क्याम्पसमा प्राणीशास्त्र पढाउनुहुन्छ । उहाँको जन्म २००८ जेठ ६ गते इलामको गजुरमुखी गाउँ विकास समिति, नारुहाङमा भएको हो । उहाँका पिताको नाम धनराज र माताको नाम मनमती हो । उहाँहरू पाँच दाजुभाइ र पाँच दिदीबहिनी जन्मनु भएको हो । भरत माहिलो छोरा हो । उहाँले २०४३ सालमा कलेजमा पढाउन थाल्नुभएको हो । धरान क्याम्पस (हात्तीसार) बाट उहाँ २०४७ सालमा विराटनगर आउनुभएको हो । उहाँले भारत र नेपालका धेरै ठाउँ पुगेर प्राणीहरूबारे स्थलगत अध्ययन गर्नुभएको छ । उहाँले माछा विषयमा विद्यावारिधि (पिएचडी) गर्नुभएको छ । उहाँका विभिन्न लेख-रचना नेपालका धेरै पत्रपत्रिकामा छापिएका छन् । उहाँका तीन पुस्तक तयार छन् । छापिएका छैनन् । सुब्बाले विभिन्न पत्रिका र पुस्तकको सम्पादन गर्नुभएको छ । उहाँ विभिन्न संस्थामा रहेर काम पनि गर्दै आउनुभएको छ । यसपटक सुब्बा सानो छँदाका केही सम्झना :

कल्याणी रिमाल सानो छँदा

तातो बनारस

कल्याणी रिमालसँग सञ्चारक्षेत्रमा लामो समय काम गरेको अनुभव
छ । उहाँले २०११ देखि २०४९ सालसम्म रेडियो नेपालमा काम गर्नुभयो । उहाँले सुरुमा महिला कार्यक्रम, बालकार्यक्रम, जीवन-संगीतजस्ता
कार्यक्रम चलाउनुभयो । २०२५ पछि समाचार पढ्नुभयो । कल्याणीको जन्म १९९३ साल मंसिरमा काठमाडौंको कोटेश्वरमा भएको हो । उहाँका पिताको नाम कृष्णप्रसाद र माताको नाम चन्द्रकला पौडेल हो । उहाँहरू एक दाजु र चार दिदी-बहिनी जन्मनुभएको हो । कल्याणी कान्छी छोरी हो । उहाँले पद्म कन्या कलेज (बागबजार) मा आइए पढ्नुभयो । फर्पिङमा खोलिएको एक स्कुलमा पढाएपछि उहाँ रेडियो नेपालको जागिरे हुनुभयो । उहाँ वरिष्ठ कलाकार हरिप्रसाद रिमालकी श्रीमती हुनुहुन्छ । कल्याणीले धेरै सम्मान पाउनुभएको छ । उहाँले भारत, मलेसिया, अमेरिका आदि देशको भ्रमण गर्नुभएको छ । यसपटक कल्याणी सानो छँदाका केही सम्झना :

भीम नौलखा सानो छँदा

सिंगियाका बयर

भीमराज नौलखा प्रजातन्त्रका योद्धा हुनुहुन्छ । उहाँ विराटनगरमा रहेर राणा शासन फ्याँक्ने आन्दोलनमा लाग्नुभयो । भीमराज पूर्वप्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाका बालसखा हुनुहुन्छ । उहाँको जन्म १९८५ साल असोज १३ मा विराटनगर ९ मा भएको हो । उहाँका पिता सुगनमल र माता मख्खुदेवी हुनुहुन्थ्यो । उहाँहरू छ छोरा र एक छोरी गरी सात सन्तान जन्मनुभएको हो । उहाँ ठूलो-कान्छो छोरा हो । यसपटक नौलखा सानो छँदाका केही सम्झना :

सुशिला चापागाईं सानो छँदा

ठेकीको दही चट्

सुशिला चापागाईं विराटनगरकी समाजसेवी हुनुहुन्छ । उहाँले ‘नारी विकास संघ’ नामक संस्थामार्फत महिलाको चौतर्फी विकास गर्दै आउनुभएको छ । उक्त संघको स्थापना २०३७ कात्तिकमा भएको हो । यसका अहिले पाँच क्षेत्रीय कार्यालय : हेटौडा, धरान, इलाम, विराटनगर र बेलबारीमा छन् । २३ शाखा छन् । सुशिलाको जन्म १९९२ साल मंसिर २ गते भोजपुरको र्‍याङ, सुन्तलाबारीमा भएको हो । उहाँका पिताको नाम विष्णुप्रसाद अधिकारी र माताको नाम अयोध्यादेवी अधिकारी हो । उहाँहरू ३-३ दाजुभाइ र दिदीबहिनी जन्मनुभएको हो । सुशिला माहिली छोरी हुनुहुन्छ । उहाँको विवाह चापागाईं परिवारमा भयो । ११ वर्षमै बिहे भएपछि उहाँ दिङ्ला जानुभयो । २०१८ सालमा मधेश आउनुभयो । केही समय मोरङको देहातमा बसेपछि उहाँ विराटनगर आउनुभयो । उहाँ धेरै संस्थाको सदस्य हुनुभयो । अहिले आफ्नै संस्थामा मात्र बढी समय दिनुहुन्छ । सुशिलाले थाइल्यान्ड, श्रीलंका, भारतजस्ता केही देश भ्रमण गर्नुभएको छ । समाजसेवा गरेकाले उहाँलाई धेरै पुरस्कार र सम्मान प्रदान गरिएको छ । यसपटक सुशिला सानो छँदाका केही सम्झना :

डी. बी. थापा सानो छँदा

उसबेलाको च्यान्टे

डी.बी. (डम्बरबहादुर) थापा राजधानीको न्यूरोडस्थित फोटो कन्सर्नका संस्थापक हुनुहुन्छ । उहाँले फोटोग्राफी र चलचित्र निर्माणमा धेरै समय बिताउनुभएको छ । उहाँको जन्म १९९१ फागुनमा धादिङको मुलपानी गाउँ विकास समिति २ मुर्चुकमा भएको हो । पिता नरबहादुर र माता कृष्णकुमारीका एक छोरी र दुई छोरी जन्मिए । ती दुई छोरी डीबीका बहिनी हुनुहुन्छ । सानैमा उहाँ भारत जानुभयो । फोटोग्राफी र चलचित्रका क्षेत्रमा काम गर्नुभयो । त्यो अनुभवलाई देश फर्केर काममा लगाउनुभयो । यस्तै काम र तालिमका लागि थापाले फ्रान्स, जर्मनी, बेलायत, स्विट्जरल्यान्ड, रुस, जापान जस्ता एसिया र युरोपका सबैजसो देश भ्रमण गर्नुभएको छ । उहाँले नेपाल चलचित्र विकास कम्पनी, शान्ति फिल्म्स प्राइभेट लिमिटेड, नेपाल कलर ल्याब संघ, फोटोग्राफिक एसोसिएसन अफ नेपाल, नेपाल फोटोग्राफिक सोसाइटी, वेस्टर्न इन्डिया सिनेमटोग्राफी एसोसिएसन जस्ता संस्थामा रहेर काम गर्नुभएको छ । ‘माया-प्रीति’, ‘जीवन-ज्योति’ जस्ता चलचित्र बनाउनुभएको छ । विभिन्न सम्मान पाएका थापा सानो छँदाका केही सम्झना :

संगीता राना प्रधान सानो छँदा

वनभात कस्तो ?

संगीता राना प्रधान गायिका तथा शास्त्रिय गायनकी गुरु हुनुहुन्छ । उहाँ सन् १९६० जुलाईमा विराटनगरमा जन्मनुभयो । बुबाको नाम लक्ष्मण र आमाको नाम शान्तिदेवी हो । उहाँहरू दुई दिदीबहिनी र तीन दाजुभाई जन्मनुभएको हो । संगीता कान्छो सन्तान हुनुहुन्छ । उहाँको मावली भारतीय नेपाली-बसोबास क्षेत्र खर्साङ हो । उहाँले प्रारम्भिक शिक्षा मावलीमै पाउनुभयो । प्रारम्भिक शिक्षासँगै ६ वर्षको उमेरदेखि घरमा संगीत गुरु राखेर संगीत सिकाउने व्यवस्था मिलाइयो । उहाँका गुरुको नाम नेपाल बनर्जी हो । उहाँ विश्वभारती शान्ति निकेतनकी विद्यार्थी हुनुहुन्छ । त्यहिंबाट एमम्युज (संगीतमा स्नातकोत्तर) गर्नुभएको छ । उहाँले पचासौं चलचित्रका लागि गीत गाउनुभएको छ । उहाँले गीत गाएको पहिलो चलचित्र ‘भुँमरी’ हो । भजन र आधुनिक गीतका एल्बम चाँडै आउँदैछन् । उहाँको पहिलो एल्बम भारतको एचएमभी कम्पनिले निकालिदिएको थियो । उक्त एल्बमको नाम ‘संगीता प्रधान सिङ्स गीत, गजल एन्ड भजन’ थियो । उहाँले काठमाडौंको भोटाहिटीस्थित ललितकला क्याम्पसमा पढाउँदै आउनुभएको छ । धेरै सम्मान र पुरस्कार पाएकी संगीताले केही देशको भ्रमण पनि गर्नुभएको छ । उहाँले गायन सिकाएका विद्यार्थी पनि धेरै भएका छन् । यसपटक संगीता सानो छँदाका केही सम्झना :

गेहेन्द्रप्रसाद धिमाल सानो छँदा

बाँसबाट कोदोबारी

गेहेन्द्रप्रसाद धिमाल (धिमाल जी.) चलचित्र निर्माणमा व्यवस्थापक रहँदै आउनुभएको छ । उहाँले भारत र नेपालका चलचित्रमा काम गर्नुभएको छ । उहाँका वृत्तचित्र विश्वका धेरै देशमा पुगेका छन् । भारतमा उहाँले ‘जब याद किसीकी आती है’ र ‘दिल्लगी’ हिन्दी चलचित्रमा स्पट ब्वाय (सहयोगी केटो) का रुपमा काम थाल्नुभएको हो । त्यसपछि उहाँ नेपाली चलचित्र ‘माइतीघर’मा सहायक उत्पादन व्यवस्थापक हुनुभयो । त्यसपछि धिमालले नेपालमै नेपाली, नेपालमै हिन्दी चलचित्रको छायांकनका लागि व्यवस्थापनको काम हेर्नुभयो । त्यसरी बनेका धेरै चलचित्र छन् । उहाँ छायांकनका लागि चाहिने उच्चस्तरीय सामानसहित सधैं तयार बस्नुहुन्छ । वर्षभर विदेशीहरूसँग चलचित्र र वृत्तचित्र बनाउनमा व्यस्त रहनुहुन्छ । उहाँको जन्म २००३ असोजमा काठमाडौं, सुन्दरीजलको आलापोट, फुँयाल गाउँमा भएको हो । उहाँका पिताको नाम गंगाप्रसाद र माताको नाम भागिरथी धिमाल हो । उहाँहरू चार दाजुभाइ र दुइ दिदी जन्मनुभएको हो । धिमालले भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश, थाइल्यान्ड, हङकङ, मलेसिया, सिंगापुर भ्रमण गर्नुभएको छ । विभिन्न सम्मान र पुरस्कार पाएका गेहेन्द्र सानो छँदाका केही सम्झना :

रामवदन जोशी सानो छँदा

वार्दाबाट पक्का

श्रीमती रामवदन जोशी सामाजिक क्षेत्रमा कार्यरत अग्रज महिला हुनुहुन्छ । उहाँलाई नेपाल स्काउटको माथिल्लो स्तरमा पुग्ने एकमात्र महिलाका रुपमा चिनिन्छ । शिशुको सुरुवाती विकास (इसिडि) मा पनि उहाँ तालिम लिन विदेश जाने पहिलो महिला हुनुहुन्छ । उहाँ विभिन्न सामाजिक संस्थामा रहेर काम गर्दै आउनुभएको छ । रामवदनको जन्म १९९५ साल वैशाखमा नःगलमा भएको हो । उहाँका पिता चन्द्रनाथ र माता गौरीमैयाँ (गुरुमा) हुनुहुन्थ्यो । एक दाजु, एक भाई र उहाँ जन्मनुभएको हो । उहाँ संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीकी भाइ-बुहारी हुनुहुन्छ । विभिन्न क्षेत्रका सक्रिय भई लागेकाले उहाँले धेरै पुरस्कार र सम्मान पाउनुभएको छ । उहाँले केन्या, कोरिया, जापान, इरान, पाकिस्तान, न्यूजिल्यान्ड, इजरायल, अमेरिका, सिंगापुर, फिलिपिन्स, बंगलादेश, अष्ट्रेलिया, मलेसिया, हङकङ, बेलायतको भ्रमण गर्नुभएको छ । यसपटक जोशी सानो छँदाका केही सम्झना :

रामचन्द्र अधिकारी सानो छँदा

भँगेरा भुतुक्क

रामचन्द्र अधिकारी चलचित्र कलाकार हुनुहुन्छ । उहाँले करिब २ सयभन्दा बढी चलचित्र, एक सय ५० टेलिश्रृंखला, १५ नाटकमा अभिनय गर्नुभएको छ । उहाँले अभिनय गरेको पहिलो नाटक ‘सच्चा प्रेम’ हो । हाँस्यव्यंग्यकार भैरव अर्यालले लेखेको उक्त नाटक राजधानीको जोरपाटीमा देखाइएको थियो । त्यसपछि उहाँ ‘श्री समूह’ नाट्यसंस्थामा पुग्नुभयो । ‘अँध्यारो उज्यालो’ नाटकमा अभिनय गर्नुभयो । उक्त नाटक देशभर घुमेर देखाइयो । ०३६/३७ मा मात्र उहाँ नाटकमा देखिनुभयो । श्री समूहकै धेरै कलाकारले चलचित्र ‘वासुदेव’मा अभिनय गरे । अधिकारीको त्यो पहिलो चलचित्र थियो । नेपाल टेलिभिजन खुलेपछि मुलुकको पहिलो टेलिश्रृंखला ‘पृथ्वीनारायण शाह’मा अभिनय गर्नुभयो । उहाँको त्यो पहिलो टेलिश्रृंखला थियो । उहाँले धेरै सम्मान, पुरस्कार पाउनु भएको छ । पछिल्लोपटक भारतीय जीटिभीको टेलिश्रृंखला ‘अगले जनम मे मोहे बेटिया कीजो’मा पनि उहाँले अभिनय गर्नुभएको छ । उहाँले अभिनय गरेको ‘मुनामदन’ चलचित्र ओस्कार पुरस्कारको मनोनयनमा परेको थियो । कलाकारितामा रमाउँदै आएका अधिकारीको जन्म २०१२ मंसिर २३ गते काठमाडौंको गोठाटार, इचोटमा भएको हो । पिता बद्रीप्रसाद र माता मैंयाँका ३ छोरा र एक छोरी जन्मे । उहाँ जेठो हो । अधिकारी नेपाल टेलिकमका कर्मचारी पनि हुनुहुन्छ । यसपटक अधिकारी सानो छँदाका केही सम्झना :

प्रतिभा सुवेदी सानो छँदा

नारायणीमा पौडी

प्रतिभा सुवेदी सामाजिक क्षेत्रमा कार्यरत महिला हुनुहुन्छ । उहाँ ‘नारी चेतना केन्द्र, नेपाल’ नामक संस्था चलाउँदै आउनुभएको छ । प्रतिभा उक्त संस्थाकै संस्थापक-अध्यक्ष हुनुहुन्छ । उहाँको जन्म २०१० साल काठमाडौंको मालीगाउँमा भएको । पिता गोपीनाथ र माता भवानी खतिवडाका ५ छोरा र दुई छोरी जन्मिएका हुन् । प्रतिभा कान्छी छोरी हुनुहुन्छ । उहाँले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अर्थशास्त्रमा एमए र शिक्षाशास्त्रमा बीएड गर्नुभएको छ । सेन्ट फ्रान्सिस जेभियर युनिभर्सिटी, क्यानडाको एक्स्टेन्सन डिपार्टमेन्ट कोडी इन्टरनेसनलबाट समाजशास्त्रमा डिप्लोमा गर्नुभएको छ । चितवनको टाँडी क्याम्पसमा केही समय पढाउनुभएको छ । महिला विकास शाखामा पाँच वर्ष काम गर्नुभएको छ । अशोका फेलोशिप पाएकी प्रतिभाले क्यानडा, अमेरिका, भारत, पाकिस्तान, जापान, फ्रान्स, चीन आदि देशको यात्रा गर्नुभएको छ । उहाँका ‘विविध पक्षमा नेपाली नारी’, ‘नेपाली वुमन राइजिङ’, ‘महिला-पुरुष समविकासको आधार’ जस्ता पुस्तक प्रकाशित छन् । उहाँका धेरै लेखरचना पत्रपत्रिकामा प्रकाशित भइरहेका हुन्छन् । यसपटक प्रतिभा सानो छँदाका केही सम्झना :